8 Eylül 2009 Salı

Kekik mi? Zahter/Sater mi?



Çarşı pazar geziyorsanız bu aralar taze kekik olarak satılan birşeyleri almış olabilirsiniz. Kokusu kekiği andırsa da aslında resim de gördüğünüzü aldıysanız, aldığınız kekik falan değil haberiniz olsun. Bilimsel adı Satureja hortensis olan bu otumuzun adı zahter ya da sater den başka bir şey değil. Kendi çapında zaten ünü olan bu otu neden kekik diye satıyorlar anlamak ta zorlanıyorum. Bir müddet sonra tekir ve barbunya balıkları nasıl isim değiştirip biririnin ismine büründüyse, zahter/sater ile kekik de birbirine karışacak. Kekik çok farklı bir ottur ve bilimsel adı Thymus Vulgaris tir. Özellikle Güney ve Doğu yörelerimiz de oldukça sık kullanılan zahter/sater in yeri başkadır, kekiğin başka. İçinde thymol barındırdığından kekik gibi koksa da , kekik gibi uzun süre pişirilmeye dayanamayan zahter/sater, salatada çiğ olarak yada yemeklerin sonunda konursa rayihalı oluyor. Ayrıca yöresel mutfaklarda birçok kullanımı da var, taze haşlanıyor,kurutuluyor daha sonra haşlanıyor vs vs. Aslen Orta-Asya kökenli olduğu düşünülen Satureja hortensis, yakın yöre de de oldukça makbul, Bulgaristan'da çubritza, Romanya'da çimbru diye biliniyor, Gürcüler kundari/kondari olarak adlandırırken Arap komşularımız Za'atar, zahter, zatar olarak adlandırıyor. İngilizce metinler de, Amerikan veya Britanya telaffuzuna göre değişen summer savoury veya savory olarak bulmak mümkün. Son derece yaygın olmasına rağmen ve hatta kekiği andırıyor gibi görünse de, kesinlikle kekik değil ve kekik olarak da adlandırılmamalı. Lütfen zahter/sater e haksızlık etmeyelim.

3 yorum:

Eda dedi ki...

son zamanlarda tüm listelerde zahter salatasına rastlamaya gözlerimiz aşina oldu..
ben kekiği çok severim, hatta abartıp olacak olmayacak her yerde kullanırım.
tavuk ve makarnayı kekiksiz asla düşünemem :)
kokusu müthiş..

Adsız dedi ki...

zahter,
sağlık için çok iyidir ama kekik başka oluyor.

Adsız dedi ki...

Ben adanalıyım.
Bizim buralarda kekik diye sizin zahter dediğiniz ot kullanılır.Bu ota zahter yerine kekik denmesi bana tuhaf ya da yanlış gelmedi o yüzden. Tomurcuk şeklindeki kekiği pek kimse bilmez burda..
Aklınızda bulunsun buralara gelirseniz herkesin kırk yıllık kekiğine zahter demeyin sakın. Çünkü burda zahter diye Antep ve Hatay tarafında kullanılan zeytin yağ ile yenen bir çeşit baharat karışımına deniyor.